Koronavirusi: Të drejtat e juaja si punëmarrës/e

Të drejtat e punëmarrësve vlejnë edhe gjatë një krize mjekësore. Në vijim disa nga pyetjet dhe përgjigjet më të shpeshta.

Pyetjet dhe përgjigjet aktualizohen vazhdimisht (bazuar në masat dhe vendimet aktuale të zyrtarëve).

Vaksina e koronës: Mbrohu!

Vaksinimi mbron dhe tregon solidaritet. Unia inkurajon të gjithë ata/ato që munden, të vaksinohen kundër Covid-19.

Pyetje dhe përgjigje mbi vaksinimin

Çfarë duhet bërë në rast dyshimi të korona?

  • Unë besoj se jam infektuar. Çka duhet të bëjë?

    Thirrni mjekun tuaj, ai do të përcaktojë diagnozën dhe do t’ju shpjegoi se ç ‘duhet vepruar. Edhe nëse nuk jeni të obliguar t’ia tregoni punëdhënësit tuaj arsyen e sëmundjes, ju duhet ta informoni atë, nëse jeni infektuar me koronavirusin, për të pas mundësi ai që të ndërmarrë masat e nevojshme higjienike.

  • Mjeku i shtëpisë është tejet i ngarkuar, edhe pas 4 ditësh unë ende nuk kam vërtetim mjekësor - çka tani?

    Komunikojani shefit tuaj – më së mirë me shkrim – se shkaku i situatës së veçantë mjerisht ende nuk keni siguruar dëftesën mjekësore, porse këtë do t’ia sillni sa më shpejtë që të jetë e mundur. Shpjegojani punëdhënësit tuaj se autoritetet këshillojnë në një situatë krize jashtë rregullave, tek nga dita e 5-të e mungesës nga puna kërkohet vërtetimi mjekësor, kjo për tu mos tej ngarkuar sektori shëndetësor. 

  • A mundet punëdhënësi të më shkarkojë nga puna, jam një person në rrezik veçanërisht të lartë?

    Fatkeqësisht, ai faktikisht mund t'ju shkarkojë. Por: Ky shkarkim është abuziv. Ai ju detyrohet kompensim deri në 6 paga mujore. Ju duhet të protestoni kundër punëdhënësit me shkrim brenda afatit të njoftim-shkarkimit.

  • Nga frika e infektimit, unë largohem nga vendi im i punës. Çka rrezikoj unë?

    Nëse autoritetet nuk kanë dhënë udhëzime të caktuara, rrezikoni që t’ju ngarkojnë se keni refuzuar pa arsye për të punuar - në një rast të tillë humbni të drejtën në vazhdim të pagës. Edhe më keq: punëdhënësi pas vërejtjes mund t’ju shkarkojë aty për aty nga puna si dhe të kërkojë nga ju kompensim deri në 25 % të pagës mujore.  

    Në qoftë se frika juaj është e justifikuar (sepse punëdhënësi juaj nuk i zbaton masat zyrtare mbrojtëse), ju keni të drejtë të refuzoni të punoni. Punëdhënësi juaj duhet të vazhdojë t'ju paguajë pagën. Mirëpo, para këtij hapi, bëjani me dije punëdhënësin tuaj se ekzistojnë parregullsi dhe se ato duhet shpejtë të korrigjohen. Bëjeni këtë më së miri me shkrim dhe në prezencën edhe të kolegëve tuaj. Nëse shefi nuk reagon, mund të refuzoni të punoni. Ne ju këshillojmë të bëheni bashke me kolegët tuaj ose/dhe me të përfshini edhe sindikatën tuaj. Sepse nëse vjen deri tek konteksti juridik, duhet të jepen prova për parregullsitë. Gjithashtu mund të kyçni inspektoratin kantonal të punës, i cili mund të sanksionojë punëdhënësin.

    Adresat e Inspektorateve kantonale të Punës.

  • Unë jam shëruar nga Covid-19, por sipas mjekut ekziston rreziku i ngjitjes dhe më duhet të qëndroj më tej në shtëpi. A vazhdon të paguajë sigurimi i përfitimit të mëditjeve në rast sëmundjeje?

    Po. Për sa kohë që mjeku juaj vazhdon të lëshojë një certifikatë të mjekut dhe ju nuk jeni në gjendje të punoni, do të vazhdoni të merrni përfitimin e përditshëm të sëmundjes.

  • Unë jam në vet-izolim. A kam të drejtë në kompensim për humbjen e të ardhurave?

    Nëse vetë jeni i sëmurë dhe keni një çertifikatë mjekësore, ju - sikurse bnë rast sëmundjeje - keni të drejtë në pagë të mëtejme apo të përfitimit të mëditjes në rast sëmundjeje, me kusht që punëdhënësi të ketë lidhur sigurimin gjegjës për ju.

    Nëse nuk jeni sëmurë vetë, por keni qenë të karantinuar zyrtarisht ose mjekërisht për shkak të kontaktit me një person që ka rezultuar pozitiv, ju keni të drejtë në kompensimin e të ardhurave të humbura gjatë krizës së koronës. Nëse vetë izoloheni pa udhëzime zyrtare ose çertifikatë mjekësore, nuk do të keni të drejtë në kompensim.

Mbrojtja shëndetësore në ndërmarrje - çfarë guxon të bëjë shefi?

  • Për të qenë sa më pak njerëz në zyre, shefi im ka reduktuar orët e punës – dhe donë të më paguajë më pak pagë. A mundet?

    Jo, atij nuk i lejohet kjo. Shefi juaj është i obliguar të mbrojë shëndetin tuaj, mirëpo nuk në rregull që këtë ta bëjë në kurriz tuajin. Ju ruani të drejtën në pagën e deritashme.

  • Në kompaninë tonë, ne vazhdojmë të punojmë në shtëpi me urdhër të shefit. Çfarë duhet të merret parasysh?

    Edhe në punën nga shtëpia vlen ligji i punës, që rregullon mbrojtjen e shëndetit në vendin e punës.

    • Shefi duhet të organizoi punën përshtatshëm dhe të vejë në dispozicion instrumentet e nevojshme të punës.
    • Edhe rregullat përkitazi me kohën e punës dhe të pushimeve pandryshueshëm vlejnë edhe për punën nga shtëpia – qenësore është të respektohet kufiri mes kohës së punës dhe kohës së lirë.
    • Të punësuarit me obligime kujdestarie kanë të drejtë në konsideratë e veçantë të nevojave të tyre, që të dakordojnë punën dhe familjen.

Përkujdesja e fëmijëve – qëndrimi në shtëpi, kur dhe si?

  • Çka duhet të bëj nëse fëmija im është i sëmurë dhe më duhet të qëndrojë në shtëpi?

    Për fëmijët deri në moshën 15 vjeç, ju mund të merrni të paktën 3 ditë pushim nga puna në të njëjtën kohë me paraqitjen e një certifikate mjekësore. Për shkak të detyrimit tuaj ligjor për t'u kujdesur për fëmijën tuaj, ju mund të merrni më shumë kohë. Megjithatë, vetëm nëse kujdesi ndaj fëmijës nuk mund të delegohet sepse, për shembull, ekziston një sëmundje e rëndë që e bën të domosdoshëm kujdesin prindëror. Detyrimi për të vazhduar pagimin e pagave bazuar në Neni 324a OR/CO zbatohet.

Mbyllja e ndërmarrjes, puna e shkurtuar, pagesa e mëtejme e pagës

Papunësia - detyrime ndaj ALK dhe RAV

  • Punëdhënësi im ka lajmëruar punë me kohë të shkurtër - dhe megjithatë mua më ka shkarkuar nga puna. A guxon ta bëjë ai këtë? A do të marr unüe tani vetëm 80 % të pagës time gjatë afatit të shkarkimit?

    Po, ai guxon - sepse për fat të keq nuk është i ndaluar shkarkimi, edhe nëse është lajmëruar puna me kohë të shkurtër. Por punëdhënësi nuk lejohet të kërkojë kompensim për punë me kohë të shkurtuar dhe ai ju detyrohet pagën e plota gjatë periudhës së shkarkimit.

  • Unë kam një vend të ri pune, tani shefi dëshiron të më shkarkojë para se të fillojë punën.

    Sapo kontrata e punës është pranuar nga të dy palët - me shkrim ose me gojë - është e vlefshme dhe duhet të respektohet. Nëse shefi juaj i ri dëshiron të pushojë para se të filloni punën, ai mund ta bëjë këtë. Por ai duhet t'i përmbahet afatit të shkarkimit, dhe gjatë kësaj periudhe ai ju ka borxh 100 % të pagave.

Punonjësit e përkohshëm dhe temporal, puna sipas porosisë

  • Unë jam i punësuar me pagë në orë. A kam të drejtë në pagë edhe nëse nuk kam mandat pune?

    Në parim po, punëdhënësi ju ka borxh pagën, edhe nëse nuk kërkon punën tuaj, pavarësisht nëse jeni i punësuar në baza të përhershme ose në pagë me orë. Kushti i vetëm është që ju të keni fiksuar orarin e punës me kontratë dhe që të mos punoni për orë të tëra sipas tekave dhe në diskrecionin e shefit. Një kontratë gjithashtu mund të lidhet me gojë dhe madje në heshtje me sjellje të përshtatshme. (krahaso punën sipas kërkesës, shih më poshtë)

    Nëse orari juaj i punës rregullohet në këtë mënyrë, juve u detyrohen rregullisht pagat - edhe në rast të mbylljes së ndërmarrjes. Dhe: Në krizën e koronës, Qeveria Federale vendosi që punonjësit si ju tani kanë të drejtë për kompensim pune me kohë të shkurtuar.

  • Jam e punësuar temporal, ndërmarrja ku unë jam i angazhuar mbyllet. A do të marr pagë?

    Po, por jo nga ndërmarrja operuese, por nga zyra kontraktuese që ju ka ndërmjetësuar. Kjo, dhe jo ndërmarrja operuese, duhet gjithashtu të bëjë shkarkimin e mundshëm. Në rastet e angazhimeve të pakufizuara, vlejnë afatet e shkarkimit prej 2 ditësh (në 3 muajt e parë) deri në 1 muaj (nga muaji i 7-të). Në rastin e angazhimeve të kufizuara, kontrata e punës është e vlefshme deri në datën e kufizimit - deri atëherë ekziston e drejta në pagë.

  • Kam punuar sipas porosisë, në mënyrë të parregullt, me njoftim të shkurtër. Çfarë marr unë?

    Nëse keni punuar shumë në mënyrë të parregullt dhe nëse ju dhe shefi juaj keni qenë  plotësisht të lirë të vendosni nëse doni të kryeni një detyrë apo jo – atëherë, nëse puna juaj nuk kërkohet më, nuk do të keni të drejtë në pagë.

    Nëse, nga ana tjetër, keni qenë në një ngarkesë relativisht të vazhdueshme pune për një kohë të gjatë dhe nuk keni më punë të caktuar, ju keni të drejtë në pagë. Ngase ju keni besuar se do të mund të vazhdoni të punoni edhe më tej në këtë mënyrë. Punëdhënësi duhet t'ju njoftojë për shkarkimin nëse donë t'i jap fund pretendimit tuaj për pagë - por ju do të vazhdoni të keni të drejtë në pagë edhe gjatë afatit të shkarkimit.

    Nëse punëdhënësi juaj në mënyrë të njëanshme mund të përcaktojë se kur ju do të punoni, ju keni të drejtë në pagën mesatare edhe nëse punëdhënësi papritmas ndalet për t’ju thirrur në punë. Ju gjithashtu keni të drejtë në pagën e deritashme mesatare edhe gjatë afatit të shkarkimit. Paga mesatare është paga e 12 muajve të fundit, eventualisht një kohëzgjatje më e shkurtër nëse marrëdhënia e punës ka zgjatur më pak.

  • A kam të drejtë si i punësuar në bazë të porosisë në përfitime të papunësisë?

    Po. Parakushti është që marrëdhënia e punës të ketë zgjatur të paktën 6 muaj, periudhë kohore kjo që ju kanë thirrur rregullisht për të punuar.

Orët e tepërta dhe pushimet vjetore – çka vlen në kohën e koronës?

  • Shumë kolegë janë të sëmurë, shefi kërkon orë të tepërta nga pjesa tjetër e punëtorëve. A mund ta bëjë ai këtë?

    Nëse orët e tepërta janë të nevojshme operacionalisht, ju jeni i detyruar ta bëni këtë sa të keni mundësi dhe për aq sa kjo është e arsyeshme. Obligimet urgjente familjare, për shembull, mund ta bëjnë të papranueshëm orët e tepërta. Sidoqoftë, në rast të krizës së koronës, punëdhënësi duhet të respektojë gjithashtu ligjin e punës (orët maksimale të punës, periudhat e pushimit).

  • Punëdhënësi kërkon që ne të kompensojmë orët e tepërta të punës. A mund ta bëjë ai këtë?

    Në parim ju nuk jeni të obliguar t’i reduktoni orët e tepërta të punës me kohë të lirë dhe për këtë shefi juaj duhet të kërkojë pëlqimin tuaj – përderisa kjo nuk është rregulluar në kontratën e punës apo me Kontratën Kolektive të Punës, që punëdhënësi të ketë mundësinë të përcaktojë kompensimin në mënyrë të njëanshme.

    Megjithatë, si punonjës, ju jeni jashtëzakonisht të detyruar të merrni pjesë në kompensimin për jashtë orarit nëse këtë e kërkojnë interesat kryesore të kompanisë. Nëse kompania juaj duhet të mbyllë ose reduktojë punën si rezultat i krizës së koronës, ka të ngjarë të jetë kështu dhe kompensimi për jashtë orarit është përgjithësisht i arsyeshëm. (Neni 321 OR/CO [Ligji Zviceran i Detyrimeve]).

  • Unë së shpejti do të jem me pushime, por udhëtimi është anuluar për shkak të situatës pandemike. Dua të shtyj pushimet, por shefi nuk pranon. A mund ta bëjë ai atë?

    Po, sepse qëllimi i pushimit, relaksimi, është ende i mundur. Në fund të fundit, në rast mosmarrëveshjeje duhet të vendosë gjykata. Do të ishte ndryshe puna në rastin e karantinës, izolimit të domosdoshëm ose nëse sëmureni: Kështu këtu nuk mund të llogariten pushimet.

  • A mund të bëj pushime gjatë punës me kohë të shkurtër?

    Po, dhe ju keni ende të drejtë për paga të plota për festat, sikur të mos kishte punë me kohë të shkurtër.

  • Dhe nëse unë si i punësuar me pagë në orë gjatë punës me kohë të shkurtuar bëj pushime, a do të ketë pagë?

    Nëse merrni një kompensim shtesë për pushime për punësimin normal me pagë në orë, zakonisht nuk merrni pagë gjatë pushimeve. Kjo gjithashtu vlen për punën me kohë të shkurtuar dhe gjatë pushimeve ju nuk do të merrni kompensim për punë me kohë të shkurtuar. Për shkak se pagat e pushimeve ju janë paguar si një shtesë për punën në orë. Për 4 javë pushime, shtesa përmban 8.33 %.

  • Nëse jam i bllokuar gjatë pushimeve, a do të marr pagën time?

    Varet. Nëse keni ngecur në një vend që zyrtarisht është i karantinuar, ju keni të drejtë për pagë. Mirëpo, pa karantinë, nuk keni të drejtë për pagë - nëse nuk mund të ktheheni në shtëpi nga pushimet në kohë, ju merrni rrezikun mbi vete. Kjo gjithashtu vlen, për shembull, nëse linja juaj ajrore nuk operon më tej me fluturime kthimi për në Zvicër.

Asnjë nga përgjigjet nuk adreson pyetjen tuaj?

Nëse nuk keni gjetur përgjigje në pyetjen tuaj, ju lutemi ti drejtoheni sekretariatit të Unia në regjionin tuaj.