Koronavirusi: Të drejtat e juaja si punëmarrës/e

Të drejtat e punëmarrësve vlejnë edhe gjatë një krize mjekësore, siç është kjo që jemi duke përjetësuar aktualisht. Në vijim disa nga pyetjet dhe përgjigjet më të shpeshta.

Nuk ka pagë? Shumë pak punë?

Tregoni punëdhënësit tuaj, cilat janë të drejtat tuaja! Unia do t’ua vë në dispozicion një model të letrave në Word, të cilat mund t’i shkarkoni dhe t’i përshtatni.

Gjermanisht | frengjisht | italisht

Pyetjet dhe përgjigjet aktualizohen vazhdimisht (bazuar në masat dhe vendimet aktuale të zyrtarëve).

Kush është i rrezikuar? Çfarë duhet bërë në rast dyshimi të korona?

  • A i takoj grupit të rrezikuarve?

    Nëse jeni 65 vjeç e përpjetë, atëherë po. Gjithashtu, nëse keni pasur sëmundje paraprake, fjala bie sëmundje kronike të mushkërive dhe të rrugëve të frymëmarrjes, sëmundje kardiovaskulare, tension të lartë të gjakut, diabet. Ju gjithashtu i përkisni grupit të rrezikut nëse merrni terapi që dobësojnë sistemin imunitar.  (Neni 10b, Covid-19-Urdhëresa 2).

  • Unë besoj se jam infektuar. Çka duhet të bëjë?

    Thirrni mjekun tuaj, ai do të përcaktojë diagnozën dhe do t’ju shpjegoi se ç ‘duhet vepruar. Edhe nëse nuk jeni të obliguar t’ia tregoni punëdhënësit tuaj arsyen e sëmundjes, ju duhet ta informoni atë, nëse jeni infektuar me koronavirusin, për të pas mundësi ai që të ndërmarrë masat e nevojshme higjienike.

  • Unë i takojë grupit të rrezikuarve, dua të qëndrojë në shtëpi – a do të marrë pagën?

    Nën kushte të caktuara, po. Punëdhënësit janë të udhëzuar që personave tejet të rrezikuar tu mundësojnë kryerjen e punëve nga shtëpia (Homeoffice). Nëse puna nga shtëpia nuk është e mundur dhe nëse në vendit tuaj të punës nuk mund të sigurohet mbrojtje e mjaftueshme nga infektimi, ju mund të qëndroni në shtëpi. Shefi juaj duhet jap pushim dhe të vazhdojë t'ju  paguajë pagën.

    Ne ju sugjerojmë që në çdo rast paraprakisht mjeku juaj t’ju lëshojë një vërtetim përkatës.

  • Mjeku i shtëpisë është tejet i ngarkuar, edhe pas 4 ditësh unë ende nuk kam vërtetim mjekësor - çka tani?

    Komunikojani shefit tuaj – më së mirë me shkrim – se shkaku i situatës së veçantë mjerisht ende nuk keni siguruar dëftesën mjekësore, porse këtë do t’ia sillni sa më shpejtë që të jetë e mundur. Shpjegojani punëdhënësit tuaj se autoritetet këshillojnë në një situatë krize jashtë rregullave, tek nga dita e 5-të e mungesës nga puna kërkohet vërtetimi mjekësor, kjo për tu mos tej ngarkuar sektori shëndetësor. 

  • Gruaja ime i përket grupit të rrezikuarve. A mund të refuzoj, të shkoj në punë?

    Kurdo që të jetë e mundur operativisht, punëdhënësi juaj duhet t'ju lejojë të punoni nga shtëpia. Nëse kjo është e pamundur, ai duhet t'ju lejojë të merrni pushime për orët e tepërta të punës jashtë orarit, pushim vjetor, ose të bëni pushim të papaguar. Nëse kjo opracionalisht nuk është mundshme  dhe ju qëndroni larg punës, nuk vazhdon e drejta për të marrë pagë më tej.

  • A mundet punëdhënësi të më shkarkojë nga puna, sepse unë i përkas grupit të rrezikut?

    Fatkeqësisht, ai faktikisht mund t'ju shkarkojë. Por: Ky shkarkim është abuziv. Ai ju detyrohet kompensim deri në 6 paga mujore. Ju duhet të protestoni kundër punëdhënësit me shkrim brenda afatit të njoftim-shkarkimit.

  • Nga frika e infektimit, unë largohem nga vendi im i punës. Çka rrezikoj unë?

    Nëse autoritetet nuk kanë dhënë udhëzime të caktuara, rrezikoni që t’ju ngarkojnë se keni refuzuar pa arsye për të punuar - në një rast të tillë humbni të drejtën në vazhdim të pagës. Edhe më keq: punëdhënësi pas vërejtjes mund t’ju shkarkojë aty për aty nga puna si dhe të kërkojë nga ju kompensim deri në 25 % të pagës mujore.  

    Në qoftë se frika juaj është e justifikuar (sepse punëdhënësi juaj nuk i zbaton masat zyrtare mbrojtëse), ju keni të drejtë të refuzoni të punoni. Punëdhënësi juaj duhet të vazhdojë t'ju paguajë pagën. Mirëpo, para këtij hapi, bëjani me dije punëdhënësin tuaj se ekzistojnë parregullsi dhe se ato duhet shpejtë të korrigjohen. Bëjeni këtë më së miri me shkrim dhe në prezencën edhe të kolegëve tuaj. Nëse shefi nuk reagon, mund të refuzoni të punoni. Ne ju këshillojmë të bëheni bashke me kolegët tuaj ose/dhe me të përfshini edhe sindikatën tuaj. Sepse nëse vjen deri tek konteksti juridik, duhet të jepen prova për parregullsitë. Gjithashtu mund të kyçni inspektoratin kantonal të punës, i cili mund të sanksionojë punëdhënësin.

    Adresat e Inspektorateve kantonale të Punës.

  • Unë jam vu nën karantinë. Cili kompensimi më takon mua?

    Të drejtë për kompensim kanë vetëm personat, që në kohën e ndërprerjes së punës janë të punësuar ose të vetëpunësuar si dhe kanë sigurimin e detyrueshëm të AHV/AVS. Mosha nuk ka rëndësi. Në mënyrë që ju të jeni në gjendje të kërkoni kompensim për humbjen e fitimeve, karantina duhet të ketë qenë e urdhëruar nga një mjek ose autoritetet zyrtar. Në rast dyshimi, telefononi mjekun tuaj. Atëherë, ju si person i prekur, duhet të kërkoni të drejtën tuaj përfituese.

    Për formularin e aplikimit për humbjen e kompensimit të fitimit dhe informacione të mëtejshme:
    www.ahv-iv.ch 

  • Unë jam shëruar nga Covid-19, por sipas mjekut ekziston rreziku i ngjitjes dhe më duhet të qëndroj më tej në shtëpi. A vazhdon të paguajë sigurimi i përfitimit të mëditjeve në rast sëmundjeje?

    Po. Për sa kohë që mjeku juaj vazhdon të lëshojë një certifikatë të mjekut dhe ju nuk jeni në gjendje të punoni, do të vazhdoni të merrni përfitimin e përditshëm të sëmundjes.

  • Unë jam në vet-izolim. A kam të drejtë në kompensim për humbjen e të ardhurave?

    Nëse vetë jeni i sëmurë dhe keni një çertifikatë mjekësore, ju - sikurse bnë rast sëmundjeje - keni të drejtë në pagë të mëtejme apo të përfitimit të mëditjes në rast sëmundjeje, me kusht që punëdhënësi të ketë lidhur sigurimin gjegjës për ju.

    Nëse nuk jeni sëmurë vetë, por keni qenë të karantinuar zyrtarisht ose mjekërisht për shkak të kontaktit me një person që ka rezultuar pozitiv, ju keni të drejtë në kompensimin e të ardhurave të humbura gjatë krizës së koronës. Nëse vetë izoloheni pa udhëzime zyrtare ose çertifikatë mjekësore, nuk do të keni të drejtë në kompensim.

Mbrojtja shëndetësore në ndërmarrje - çfarë guxon të bëjë shefi?

  • A mund punëdhënësi të urdhërojë një kontroll të temperaturës për të punësuarit?

    Po. Marrë parasysh krizën e koronës një masë e tillë faktikisht është arsyeshme dhe proporcionale. Punëdhënësi është i obliguar të ndërmerr masat e nevojshme për mbrojtjen e shëndetit – Matja e temperaturës në situatën aktuale është e udhës. (krahaso Urdhëresën -Ligji i punës 3, ArGV3 / l'OLT 3)

  • Dhe në rast se unë kam ethe, a mund të më dërgojë në shtëpi. A do të marr pagën?

    Po, nëse keni ethe, padyshim se jeni i sëmurë dhe ju duhet të shkoni në shtëpi. Ju keni të drejtë në pagë të vazhdueshme në rast sëmundjeje, apo në kompensim mëditjesh, nëse keni lidhur sigurimin gjegjës në rast sëmundjeje. Thirrni mjekun tuaj, merrni një vërtetim mjekësor – mirëpo për të mos tej ngarkuar sektorin shëndetësor, federata këshillon  të kërkoni vërtetimin tek nga dita e 5-të e mungesës nga puna (krahaso edhe Nenin 324a OR/CO).

  • Punëdhënësi im dërgon në karantinë të gjithë të kthyerit nga zona rreziku. A guxon ai?

    Jo, ai nuk guxon. Caktimin për karantinë mund ta bëjnë vetëm autoritetet zyrtare, jo privatët. Përcaktuese janë udhëzimet e mjekut kantonal, të Entit Federal për Shëndetësi (BAG / OFSP), Departamenti i Punëve të Brendshme (EDI / DFI). Ndërsa punëdhënësi ka të drejtë: t’ju dërgoi ne shtëpi për një kohë të caktuar, në të cilën duhet t’ju paguaj më tej pagën.

  • Shefi kërkon që unë - edhe në shtëpi – ti përmbahem higjienës. A guxon ai këtë?

    Në ndërmarrje, punëdhënësi juaj guxon të caktojë urdhëresa mbi higjienën dhe mbrojtjen e shëndetit dhe për këtë  të përcaktojë rregulla speciale. Ju duhet tu përmbaheni atyre, përndryshe kërcënoheni të sanksionoheni. (Neni 321d  OR/CO)

    Mirëpo jashtë ndërmarrjes, si fjala bie në shtëpi, shefi juaj nuk ka çka t’ju thotë, se si ju do të duhej ti përmbaheni higjienës. Sidoqoftë ju jeni të obliguar, të informoni punëdhënësin tuaj, nëse dikush nga rrethi juaj është i sëmurë nga korona, apo nëse së fundi keni qenë në një zonë me rrezik. (Neni 321a OR/CO)

  • A mund punëdhënësi im të më caktojë në një punë tjetër ose në një vend tjetër pune?

    Në parim po, mirëpo... – Në raste të jashtëzakonshme sikur është kriza e koronës, punëdhënësit i lejohet që të kërkojë nga ju që përkohësisht të kryeni ndonjë punë tjetër apo të punoni në një vend tjetër pune. Mirëpo kjo e drejtë udhëzuese është e kufizuar: Vendi i ri i punës ose një veprimtari tjetër duhet të jenë të arsyeshme dhe nuk duhet të dëmtojë të drejtat tuaja personale – gjë që duhet të vlerësohet në çdo rast të veçantë.

    Për shembull: Punëdhënësi ju udhëzon të punoni në një vend të largët të punës, që nuk është në përputhje me detyrimet tuaja familjare, atëherë ju mund të refuzoni vendin e ri të punës.  Megjithatë përpiquni të arrini një pajtueshmëri në bisedë, duke mënjanuar grindjen 

    Ndërprerje serioze të mbarëvajtjes së punëve, siç janë ato që mund të ndodhin në rast të Koronavirusit, janë situata të jashtëzakonshme që lejojnë punëdhënësin të kërkojë nga punonjësit e tij të kryejnë punë përveç asaj që kryhet normalisht apo edhe për të zhvendosur vendin ku kryhet puna. Sidoqoftë harxhimet shtesë, të cilat ju shkaktohen përmes ndryshimit të urdhëruar, duhet ti merr përsipër punëdhënësi. (Neni 327a OR/CO).

  • Punëdhënësi kërkon që punonjësit të vaksinohen kundër gripit. A i lejohet kjo?

    Kjo varet nga lloji i ndërmarrjes – në një institucion të kujdesit intensiv për foshnjat, përcaktimi është krejtësisht i ndryshëm si fjala bie në industrinë e transportit të mallrave apo në ndërtimtari. Përgjithësisht, punëdhënësit nuk i lejohet të realizojë një vaksinim të detyrueshëm, pasi që vet kontakti me kolegët dhe klientët / myshterinjtë nuk mund të jetë arsye e mjaftueshme. (Neni 28 i ZGB/CC)

  • Për të qenë sa më pak njerëz në zyre, shefi im ka reduktuar orët e punës – dhe donë të më paguajë më pak pagë. A mundet?

    Jo, atij nuk i lejohet kjo. Shefi juaj është i obliguar të mbrojë shëndetin tuaj, mirëpo nuk në rregull që këtë ta bëjë në kurriz tuajin. Ju ruani të drejtën në pagën e deritashme. Në vend të kësaj bëjani me dije shefit tuaj se ai ka mundësinë të kërkojë kompensimin të punës së shkurtuar për orët e reduktuara të punës.

  • Ndërmarrja jonë ka kaluar në Homeoffice (punë nga shtëpia). Çka duhet pasur parasysh?

    Puna nga shtëpia në kohëra pandemie është urgjentisht e preferuar, gjithmonë kur kjo operacinalisht është  e mundur.  Edhe në punën nga shtëpia vlen ligji i punës, që rregullon mbrojtjen e shëndetit në vendin e punës. Shefi duhet të organizoi punën përshtatshëm dhe të vejë në dispozicion instrumentet e nevojshme të punës. Edhe rregullat përkitazi me kohën e punës dhe të pushimeve pandryshueshëm vlejnë edhe për punën nga shtëpia – qenësore është të respektohet kufiri mes kohës së punës dhe kohës së lirë. Të punësuarit me obligime kujdestarie kanë të drejtë në konsideratë e veçantë të nevojave të tyre, që të dakordojnë punën dhe familjen.

  • Ndërmarrja ime nuk i zbaton masat e kërkuara nga autoritetet. Çfarë duhet bërë?

    Punëdhënësi juaj është i detyruar të marrë të gjitha masat e nevojshme për të mbrojtur shëndetin e punonjësve. Nëse punëdhënësi shkel detyrën e tij të kujdesit, ju dhe koleget e kolegët e mundshëm të bashkë-prekur duhet ta njoftoni me shkrim shefin për këtë parregullësi dhe të caktoni një afat të shkurtër brenda të cilit duhet të ndërmerren veprime përmirësuese. Kërcënoni të ndaloni së punuari. Nëse situata nuk përmirësohet brenda afatit të caktuar, punonjësit mund të refuzojnë të punojnë, me ç'rast shefi duhet të vazhdojë të paguajë pagat. Sidoqoftë, refuzimi për të punuar është një masë relativisht e rëndë, prandaj këshillohet të kontaktoni inspektoratin kantonal të punës dhe të kërkoni këshilla nga sindikata përpara se të ndërmerrni ndonjë veprim të tillë. 

  • Më duhet të punoj në stendën e porosive ushqimore (Takeaway), por jo kolegëve të restorantit. Pse?

    Në fakt, stendat për marrjen e ushqimeve të porositura nuk janë të prekura nga mbylljet zyrtare. Këto mund të qëndrojnë të hapura me kusht që shitjet të bëhen vetëm në banak dhe të mos ofrohet asnjë shërbim as ulur e as në këmbë në  lokal. Punëdhënësi juaj duhet të kujdeset që për ju dhe klientët tuaj të garantohet higjiena dhe mbrojtja shëndetësore si dhe distanca.

Përkujdesja e fëmijëve – qëndrimi në shtëpi, kur dhe si?

  • Shkollat janë mbyllur, unë duhet të kujdesem për fëmijët. E puna ime?

    Nëse fëmija nuk mund të shkojë në çerdhe apo shkollë, edhe pse nuk është i sëmurë, atëherë ju keni jo vetëm të drejtën por edhe  detyrim ligjor të kujdeseni  për fëmijët tuaj,  edhe të qëndron larg punës suaj. Pasi kjo është pasojë  e masave zyrtare për mbrojtjen e popullatës, që ju përkohësisht nuk mund të shkoni në punë – dhe shefi juaj duhet t’jua paguaj më tej pagën përgjatë kohës së përkufizuar, duke u nisur nga së paku 3 ditë  (Neni  324 i OR/CO, Neni 276 i ZGB/CC).

    Gjatë krizës së koronës, rishtas ekziston mundësia e të drejtës së kompensimit nga dita e 4-të, nëse ju duhet të ndërprisni punën për tu kujdesur për fëmijët deri në mbushjen e moshës 12 vjeç. (Covid-Urdhëresa-19 2)

  • Si dhe ku mund të bëj kërkesë për kompensim nëse duhet të kujdesem për fëmijë?

    Kushdo që është i punësuar ose i vetëpunësuar, si dhe i siguruar në AHV/AVS, ka të drejtë në pe¨rfitim të kompensimit në kohën kur ndërpritet punësimi. Kërkesa duhet të bëhet duke përdorur formularin "Lajmërim për kompensimin e të ardhurave të koronës". Lajmërimi duhet të bëhet në fondin përgjegjës të kompensimit AHV/AVS, dhe atë nga prindi kujdestar. Nëse të dy prindërit kryejnë detyra të kujdesit për fëmijë, ata të dy mund të lajmërohen për kompensim. Sidoqoftë, fondi gjegjës paguan vetëm një kompensim sepse supozohet se një person zakonisht është i nevojshëm për kujdesin e fëmijëve, ndërsa personi tjetër mund të punojë.

    Fondi i kompensimit transferon kompensimin drejtpërdrejt tek personi që ka të drejtë. Nëse punëdhënësi vazhdon të paguajë pagat, kompensimi do t'i paguhet atij. E drejta për kompensim skadon sapo të keni gjetur një zgjidhje për kujdesin e fëmijëve ose masat për të luftuar virusin korona janë anuluar. Për personat e vetëpunësuar, e drejta përfundon kur janë paguar 30 mëditje.

    Më shumë informacion: www.bsv.admin.ch/dam/bsv/de/dokumente/eo/faktenblaetter/faq-entschaedigung-erwerbsausfall-coronavirus.pdf
    Tek formulari i lajmërimit: www.ahv-iv.ch

  • A kanë të drejtë prindërit kujdestarë për kompensim gjatë pushimeve shkollore?

    Jo, nuk ekziston e drejta në kompensim gjatë pushimeve zyrtare të shkollës, pasi edeh ashtu shkolla gjatë kësaj kohe normalisht është mbyllur. Sidoqoftë, ekziston një e drejtë nëse prindërit përfitojnë nga një ofertë për kujdesin e fëmijëve gjatë pushimeve që shkolla ose ofruesit e tjerë ua vënë në dispozicion gjatë pushimeve shkollore. Ekziston gjithashtu një pretendim nëse kujdesi sigurohet normalisht nga një palë e tretë gjatë pushimeve të shkollës, i cili tani i përket grupit të rrezikuar nga korona dhe për këtë arsye nuk mund të kujdeset për fëmijët.

  • Çka duhet të bëj nëse fëmija im është i sëmurë dhe më duhet të qëndrojë në shtëpi?

    Ju mund të merrni deri në tri ditë të lira nëse paraqitni një certifikate mjekësore. Shkaku i obligimit ligjor të përkujdesjes për fëmijët tuaj, edhe më gjatë. Megjithatë ju jeni të obliguar, të kujdeseni shpejt për një zgjidhje tjetër, pra për të organizuar një kujdes të jashtëm. Përderisa nuk është sigurua kujdesi i jashtëm, punëdhënësi – së paku për 3 ditë, nëse është e nevojshme edhe ndonjë ditë më shumë - duhet t’ju paguajë edhe më tej pagën, me parakushtin që ju keni ndërmarrë gjithçka për të siguruar kujdesin e jashtëm. (Neni 324a OR/CO)

Mbyllja e ndërmarrjes, puna e shkurtuar, pagesa e mëtejme e pagës

  • Ndërmarrja ime është mbyllur shkaku i Koronavirusit. A do të më paguhet paga?

    Po, nëse punëdhënësi ka vendosur krye në veti të mbyll dyert e ndërmarrjes, ai është i detyruar të paguajë më tej pagën. Ngjashëm është edhe nëse ndërmarrja duhet të mbyllet për shkak të një vendimi zyrtar, kjo bie nën rrezikun afarist dhe ekonomik. Punëmarrësi mund të lajmërohet për kompensim për punë të shkurtuar.

  • Kur mundet punëdhënësi të bëjë të vlefshëm kompensimin për punë të shkurtuar (KAE/RHT)?

    Puna me orar të shkurtuar mund të aplikohet nëse ka humbje të punës për shkaqe ekonomike (koniunktura, arsyet strukturore). Humbja e punës për shkak të rënies së kërkesës është njëra prej arsyet ekonomike. Punëdhënësi duhet të bie prova se arsyeja e humbjes së punës është për shkak të situatës për shkak të koronavirusit.

    Aplikimi për punë me kohë të shkurtuar gjithashtu mund të bëhet nëse humbja e punës mund t'i atribuohet një mase zyrtare (p.sh. mbylljet e ndërmarrjeve, mbylljet e qyteteve, mbylljet e kufijve).

    Qeveria Federale ka lehtësuar kushtet për punë me orar të shkurtuar për shkak të Koronës. KAE/RHT tani mund të lajmërohet edhe për punonjësit e përkohshëm e temporal si dhe për shegertët. Ditët e pritjes janë pezulluar, dhe KAE është në dispozicion që nga dita e parë. Për më tepër, orët jashtë orarit nuk duhet të zvogëlohen para se të kryhet KAE/RHT.

  • Cilat janë kufijtë e moshës për përfitim kompensimi për punë me kohë të shkurtuar?

    E drejta e përfitimit fillon me përfundimin e shkollimit të detyrueshëm, që do të thotë se shegertët, praktikantët e punonjësit nën moshën 18 vjeç kanë gjithashtu të drejtë përfitimi. Kufiri i sipërm është arritja e moshës së rregullt të pensionit AHV/AVS; e drejta e përfitimit përfundon sapo të mos paguhen më kontributet e papunësisë, d.m.th. në muajin vijues pas ditëlindjes së 64, gjegjësisht 65.

  • Unë jam pronar i një GmbH/Sàrl dhe në të njëjtën kohë punonjës i saj. A do të marr KAE/RHT?

    Po, Qeveria Federale ka vendosur që rishtas edhe personat me në një pozitë të ngjashëm me të punëdhënësit kanë të drejtën e kompensimit të punës me kohë të shkurtuar. Ju, si pjesëtar i GmbH/Sàrl, njëherazi si i punësuar nga GmbH/Sàrl, keni të drejtë në KAE/RHT.

  • A është e vërtetë që puna me kohë të shkurtuar tani mund të lajmërohet edhe për nxënësit?

    Po. Në krizën e koronës, Qeveria Federale vendosi tani që shegertët (praktikantët) mund të kërkojnë kompensim për punë me kohë të shkurtuar.

  • A është e vërtetë që punonjësit e përkohshëm dhe ata temporal gjithashtu marrin kompensim për punë me kohë të shkurtuar?

    Po. Në krizën e koronës, Qeveria Federale vendosi që punonjësit e përkohshëm dhe temporal tani kanë të drejtë për kompensim për punë me kohë të shkurtuar.

  • A ka nevojë shefi për pëlqimin tim për punë me kohë të shkurtuar? A mund të refuzoj?

    Për punë me kohë të shkurtuar, ju merrni vetëm 80 % të pagave tuaja të deritashme. Prandaj, pëlqimi juaj është i domosdoshëm në mënyrë që shefi të mund të regjistrojë punën me kohë të shkurtuar për ju. (Neni 31a/d AVIG, neni 33 paragrafi 1, neni 34 paragrafi 1 i AVIG/LACI )

    Ju keni të drejtë të refuzoni punën me kohë të shkurtuar dhe të insistoni në pagat e plota. Sidoqoftë, ju rrezikoni që shefi t'ju largojë për arsye financiare. Për shumë punonjës, hendeku i pagave 20 % i shkaktuar nga puna me kohë të shkurtuar është një ngarkesë e dhimbshme - sindikata Unia angazhohet për kompensim të pagave të plota.

  • Unë jam në pushim mjekësor, ndërmarrja ime ka lajmëruar punë me kohë të shkurtër. A do të marr unë 100 % të pagës sime (i sëmurë me vërtetim mjekësor) apo vetëm 80 % (punë me kohë të shkurtër)?

    Ju keni të drejtë në pagë të vazhdueshme në rast sëmundjeje sipas kodit zviceran të detyrimeve, ose përfitimet mëditjeje të sëmundjes, nëse punëdhënësi juaj ka lidhur sigurimin e duhur. Ajo që vlen për ju, qëndron në Kontratën e juaj të Punës apo në Kontratën Kolektive të Punës.

    Pagesa e mëtejme e pagave në vitin e parë të shërbimit zgjat 3 javë, pas së cilave e drejta juaj varet nga shkalla (duhet pyetur në gjykatën e punës). Në rast të paaftësisë së plotë për të punuar detyrohet 100 % e pagës. Sigurimi i përfitimit të mëditjes nga sëmundja, nga ana e tij, paguan zakonisht 80 % të pagës në rast të paaftësisë së plotë për të punuar, por deri në 720 ditë dhe jo vetëm për disa javë siç kërkohet nga Kodi Zviceran i Detyrimeve.

    Ju nuk mund të jeni në të njëjtën kohë në pushim mjekësor dhe i lajmëruar për punë me kohë të shkurtuar - kushdo që është i sëmurë nuk do të marrë kompensim pune me kohë të shkurtuar.

    Shënim: Nuk ekziston e drejta e vazhdimit të pagës sipas Kodit të Detyrimeve Zvicerane në vitin e parë të shërbimit në kontratat e punës të përhershme gjatë 3 muajve të parë dhe në kontratat e punës me afat të caktuar, të cilat zgjasin më pak se 3 muaj.

  • Unë i përkas grupit të rrezikuar. A mund shefi im të lajmërojë për mua punë me kohë të shkurtuar?

    Nëse Homeoffice nuk është e mundur, shefi mund  individualisht për ju të aplikojë për punë me kohë të shkurtuar. Kushti është që humbja e shkaktuar ekonomikisht e punës të përbëjë të paktën 10 % të orarit të punës. Puna me kohë të shkurtuar mund të rregullohet vetëm me pëlqimin tuaj. Keni parasysh kur merrni vendimin tuaj,  që puna me kohë të shkurtuar duhet të shërbejë për të siguruar vendit tuaj të punës.

  • Ku mund të gjej informacion të thelluar për punën me kohë të shkurtuar?

    Informacione të tjera mbi humbjen e punës ndërlidhur me krizën e koronës mund të gjeni në faqen e internetit të Fondit të Papunësisë së Unia:
    www.unia.ch/de/arbeitslosenkasse/coronavirus-was-muss-ich-wissen/faqs-zur-kurzarbeit-und-coronavirus

    Seko (Sekretariati Shtetëror për Ekonomi):
    www.seco.admin.ch/seco/de/home/Arbeit/neues_coronavirus/kurzarbeit.html

Papunësia - detyrime ndaj ALK dhe RAV

  • Çfarë ka ndryshuar me krizën e koronës në lidhje me detyrimet në rast të papunësisë?

    Ende duhet të kërkohen punë, por mund të hiqet dorë nga paraqitja e dëshmive të përpjekjeve personale për gjetje të punës. Njerëzit e papunë duhet të paraqesin prova për përpjekjet e tyre të punës jo më vonë se një muaj pasi të skadojë Rregullorja e koronës. Qeveria Federale më pas rriti mëditjet në një maksimum prej 120 mëditjesh gjatë krizës së koronës, në mënyrë që të shmanget çrregullimi. Dhe: Afatet kornizë për marrjen e përfitimeve zgjatet për dy vjet, nëse pagesa e plotë e mëditjeve nuk do të ishte e mundur brenda afatit aktual kornizë. 

  • Punëdhënësi im ka lajmëruar punë me kohë të shkurtër - dhe megjithatë mua më ka shkarkuar nga puna. A guxon ta bëjë ai këtë? A do të marr unüe tani vetëm 80 % të pagës time gjatë afatit të shkarkimit?

    Po, ai guxon - sepse për fat të keq nuk është i ndaluar shkarkimi, edhe nëse është lajmëruar puna me kohë të shkurtër. Por punëdhënësi nuk lejohet të kërkojë kompensim për punë me kohë të shkurtuar dhe ai ju detyrohet pagën e plota gjatë periudhës së shkarkimit.

  • Unë kam një vend të ri pune, tani shefi dëshiron të më shkarkojë para se të fillojë punën.

    Sapo kontrata e punës është pranuar nga të dy palët - me shkrim ose me gojë - është e vlefshme dhe duhet të respektohet. Nëse shefi juaj i ri dëshiron të pushojë para se të filloni punën, ai mund ta bëjë këtë. Por ai duhet t'i përmbahet afatit të shkarkimit, dhe gjatë kësaj periudhe ai ju ka borxh 100 % të pagave. Nëse nuk është rënë dakord ndryshe, gjatë periudhës së provës provuese vlen një afati i shkarkimi prej 7 ditësh.

  • A ka tani ndonjë rregullore të veçantë në lidhje me afatet e shkarkimeve dhe mbrojtjen e shkarkimit nga puna?

    Jo, asgjë nuk ka ndryshuar në aspektin e afateve dhe mbrojtjes kundër shkarkimit nga puna.

Punonjësit e përkohshëm dhe temporal, puna sipas porosisë

  • Unë jam i punësuar me pagë në orë. A kam të drejtë në pagë edhe nëse nuk kam mandat pune?

    Në parim po, punëdhënësi ju ka borxh pagën, edhe nëse nuk kërkon punën tuaj, pavarësisht nëse jeni i punësuar në baza të përhershme ose në pagë me orë. Kushti i vetëm është që ju të keni fiksuar orarin e punës me kontratë dhe që të mos punoni për orë të tëra sipas tekave dhe në diskrecionin e shefit. Një kontratë gjithashtu mund të lidhet me gojë dhe madje në heshtje me sjellje të përshtatshme. (krahaso punën sipas kërkesës, shih më poshtë)

    Nëse orari juaj i punës rregullohet në këtë mënyrë, juve u detyrohen rregullisht pagat - edhe në rast të mbylljes së ndërmarrjes. Dhe: Në krizën e koronës, Qeveria Federale vendosi që punonjësit si ju tani kanë të drejtë për kompensim pune me kohë të shkurtuar.

  • Jam e punësuar temporal, ndërmarrja ku unë jam i angazhuar mbyllet. A do të marr pagë?

    Po, por jo nga ndërmarrja operuese, por nga zyra kontraktuese që ju ka ndërmjetësuar. Kjo, dhe jo ndërmarrja operuese, duhet gjithashtu të bëjë shkarkimin e mundshëm. Në rastet e angazhimeve të pakufizuara, vlejnë afatet e shkarkimit prej 2 ditësh (në 3 muajt e parë) deri në 1 muaj (nga muaji i 7-të). Në rastin e angazhimeve të kufizuara, kontrata e punës është e vlefshme deri në datën e kufizimit - deri atëherë ekziston e drejta në pagë.

  • Kam punuar sipas porosisë, në mënyrë të parregullt, me njoftim të shkurtër. Çfarë marr unë?

    Nëse keni punuar shumë në mënyrë të parregullt dhe nëse ju dhe shefi juaj keni qenë  plotësisht të lirë të vendosni nëse doni të kryeni një detyrë apo jo – atëherë, nëse puna juaj nuk kërkohet më, nuk do të keni të drejtë në pagë.

    Nëse, nga ana tjetër, keni qenë në një ngarkesë relativisht të vazhdueshme pune për një kohë të gjatë dhe nuk keni më punë të caktuar, ju keni të drejtë në pagë. Ngase ju keni besuar se do të mund të vazhdoni të punoni edhe më tej në këtë mënyrë. Punëdhënësi duhet t'ju njoftojë për shkarkimin nëse donë t'i jap fund pretendimit tuaj për pagë - por ju do të vazhdoni të keni të drejtë në pagë edhe gjatë afatit të shkarkimit.

    Nëse punëdhënësi juaj në mënyrë të njëanshme mund të përcaktojë se kur ju do të punoni, ju keni të drejtë në pagën mesatare edhe nëse punëdhënësi papritmas ndalet për t’ju thirrur në punë. Ju gjithashtu keni të drejtë në pagën e deritashme mesatare edhe gjatë afatit të shkarkimit. Paga mesatare është paga e 12 muajve të fundit, eventualisht një kohëzgjatje më e shkurtër nëse marrëdhënia e punës ka zgjatur më pak.

  • A kam të drejtë si i punësuar sipas porosisë të drejtë në kompensim për pune me kohë të shkurtuar?

    Po, por vetëm nëse nuk ka luhatje të mëdha mujore në orët e punës - faktori vendimtar është koha mesatare e punës. Kjo do të thotë nëse koha aktuale e punës mujore nuk devijon më shumë se 20 % nga koha mesatare e punës. Tek një mesatare mujore të orarit punës prej 100 orësh, puna e bërë realisht në muaj duhet të jetë midis 80 dhe 120 orëve.

  • A kam të drejtë si i punësuar në bazë të porosisë në përfitime të papunësisë?

    Po, nëse punëdhënësi përfundon kontratën e punës. Gjatë periudhës së shkarkimit, ju keni të drejtë në pagën mesatare të deritashme; kjo llogaritet mesatarisht në 12 muajt e fundit, eventualisht edhe për një periudhë më të shkurtër.

    Ekziston gjithashtu e drejta e caktuar për përfitime nga papunësia nëse kontrata juaj e punës nuk është përfunduar, por kontributi juaj nuk kërkohen më nga shefi. Në këtë rast mund të ekzistoj e ashtuquajtura humbje e përllogaritshme e punës , e cila ju jep të drejtën e përfitimeve të papunësisë. Parakushti është që marrëdhënia e punës të ketë zgjatur të paktën 6 muaj, periudhë kohore kjo që ju kanë thirrur rregullisht për të punuar. Në fakt përcaktuese për llogaritje është koha mesatare e punës. Devijimet mujore nuk mund të kalojnë 10% ose 20%, varësisht nga kohëzgjatja e marrëdhënies së punës. Për çdo rast, lajmërohuni në RAV/ORP.

  • Kam punuar në bazë të porosive, nuk kam më thirrje për punë, jam i shqetësuar për pagën. Çfarë të bëjë?

    Nëse ju si punëtor nuk keni më asnjë thirrje nga shefi juaj për të punuar, ne sugjerojmë procedurën e mëposhtme: Së pari, njoftoni shefin tuaj që ai është i detyruar të vazhdojë të paguajë pagat nëse plotësohen kushtet për këtë (shih më lart). Përveç kësaj, ofroni shefit tuaj punën tuaj të mëtejshme, mundësisht me shkrim. Pastaj informoni punëdhënësin tuaj se ai gjithashtu mund të kërkojnë punë me kohë të shkurtuar nëse ju plotësohen kushtet (shiko më lart). Nëse shefi nuk pranon të lajmërohet për punë me kohë të shkurtuar, lajmërohuni për përfitime të papunësisë në Entin Rajonal të Punësimit (RAV/OPR).

Orët e tepërta dhe pushimet vjetore – çka vlen në kohën e koronës?

  • Punëdhënësi kërkon që ne të kompensojmë orët e tepërta të punës. A mund ta bëjë ai këtë?

    Në parim ju jeni të obliguar ti reduktoni orët e tepërta të punës me kohë të lirë dhe shafi juaj duhet të kërkojë pëlqimin tuaj – përderisa kjo është rregulluar në marrëdhënien e punës apo me Kontratën Kolektive të Punës, që punëdhënësi të ketë mundësinë njëanshëm të përcaktojë kompensimin. 

    Sidoqoftë, ju si punëmarrës jeni i detyruar të merrni pjesë veçanërisht  sa i përket kompensimit të orëve të tepërta të punës, nëse interesat mbizotëruese të ndërmarrjes e kërkojnë këtë. Nëse shkaku i krizës së koronës ndërmarrja juaj duhet të mbyllet ose të zvogëlojë punën e saj, në raste të tilla dhe sipas rregullit kompensimi i orëve të tepërta është i arsyeshëm. (Neni 321 OR/CO)

    Megjithatë, nëse ndërmarrja mund të bëjë të vlefshme punën me kohë të shkurtuar për shkak të krizës së koronës, kjo arsye bjen. Në fund të fundit, orët e tepërta të punës me vendim të Qeverisë Federale nuk duhet të kompensohet para se të mund të lajmërohet puna me kohë të shkurtuar.

  • A duhet të njoftoj shefin nëse isha në një zonë rreziku ose kisha kontakte me njerëz të infektuar?

    Po. Ju jeni i detyruar të informoni punëdhënësin në mënyrë që ai të marrë masat e nevojshme mbrojtëse. (Neni 321a OS/CO, detyrimi i  besnikërisë)

  • Shumë kolegë janë të sëmurë, shefi nga pjesa tjetër e punëtorëve kërkon orë të tepërta. A mund ta bëjë ai atë?

    Nëse orët e tepërta janë të nevojshme operacionalisht, jeni i detyruar ta bëni këtë sa të keni mundësi dhe për sa kjo është e arsyeshme. Obligimet urgjente familjare, për shembull, mund ta bëjnë të papranueshëm orët e tepërta. Sidoqoftë, në rast të krizës së koronës, punëdhënësi duhet të respektojë gjithashtu ligjin e punës (orët maksimale të punës, periudhat e pushimit), me përjashtim të disa zonave të ashtuquajtura të rëndësisë sistemore, siç janë spitalet, ku Qeveria Federale pezulloi përkohësisht orët maksimale të punës dhe periudhat e pushimit.

  • Punëdhënësi im dëshiron të urdhëroi pushime të detyruara. A mund ta bëjë ai atë?

    Në parim punëdhënësi përcakton kohën e pushimeve. Por ai duhet të marrë parasysh dëshirat e punonjësve sa më shumë që të jetë e mundur. Shpesh, referenca e pushimeve rregullohet me marrëveshje të ndërsjellë, por në rast mosmarrëveshjeje, shefi mund të përcaktojë në mënyrë të njëanshme referencën e pushimeve, megjithëse duke i respektuar kushtet ligjore. Kështu pushimet e udhëzuara njëanshëm duhet të paralajmërohen 3 muaj përpara. (Neni 329c paragrafi 2 OR/CO)

    Sa i përket këtij afati, dominon pikëpamja se në krizën e koronës, ky afat mund të jetë më i shkurtër – Unia nga këndvështrimi i saj është e mendimit se nuk ka nevojë të devijohen rregullat e zakonshme.- Përveç kësaj, gjatë pandemisë, qëllimi rekreativ i pushimeve duhet të vazhdojë të garantohet. Prandaj,  pushimet nuk mund të udhëzohen nëse dikush është nën karantinë zyrtare.

  • Unë së shpejti do të jem me pushime, por udhëtimi është anuluar, dhe situata nuk është e mirë as në Zvicër. Dua të shtyj pushimet, por shefi nuk pranon. A mund ta bëjë ai atë?

    Kjo pyetje është në fakt e diskutueshme. Ne në Unia besojmë se shefi juaj nuk duhet të insistojë në momentin që pushimet që janë lajmëruar dhe miratuar duhet të merren, sepse kënaqësia e pushimeve dhe mundësitë rekreative janë shumë të disfavorshme. Sidoqoftë, edhe në teorinë ligjore ndahen qëndrime të ndryshme - domethënë  kufizimet e udhëtimit që ndëlidhen me koronën dhe kohës së lirë nuk janë arsye e mjaftueshme për të prishur qëllimin e pushimeve. Sipas këtij këndvështrimi, shefi mund të këmbëngulë që të merren pushimet e dakorduara. Në fund të fundit, në rast mosmarrëveshjeje duhet të vendosë gjykata. Do të ishte ndryshe puna në rastin e karantinës, izolimit të domosdoshëm ose nëse sëmureni: Kështu këtu nuk mund të llogariten pushimet.

  • A mund të bëj pushime gjatë punës me kohë të shkurtuar?

    Po, ju ende keni të drejtë për pagë të plota gjatë ditëve të pushimit, edhe sikur të mos kishte punë me kohë të shkurtuar.

  • Dhe nëse unë si i punësuar me pagë në orë gjatë punës me kohë të shkurtuar bëj pushime, a do të ketë pagë?

    Nëse merrni një kompensim shtesë për pushime për punësimin normal me pagë në orë, zakonisht nuk merrni pagë gjatë pushimeve. Kjo gjithashtu vlen për punën me kohë të shkurtuar dhe gjatë pushimeve ju nuk do të merrni kompensim për punë me kohë të shkurtuar. Për shkak se pagat e pushimeve ju janë paguar si një shtesë për punën në orë. Për 4 javë pushime, shtesa përmban 8.33 %.

  • A mundet që shefi të më dërgojë në shtëpi pas pushimeve, sepse ai beson se isha në një zonë rreziku?

    Po, ai mund t'ju dërgojë në shtëpi, por ju keni të drejtë në pagë. Përjashtim ka, nëse ka pasur një paralajmërim zyrtar të udhëtimit për zonën në fjalë në kohën e udhëtimit tuaj. Atëherë ju humbni të drejtën e pagave të mëtejme, pasi paaftësia juaj e mundshme për të punuar konsiderohet e vetë-shkaktuar.

  • Nëse gjatë pushimeve mbërthehem në një zonë rreziku, a do të marr pagën?

    Varet. Nëse keni ngecur në një vend që zyrtarisht është i karantinuar, ju keni të drejtë për pagë. Mirëpo, pa karantinë, nuk keni të drejtë për pagë - nëse nuk mund të ktheheni në shtëpi nga pushimet në kohë, ju merrni rrezikun mbi vete. Kjo gjithashtu vlen, për shembull, nëse linja juaj ajrore nuk operon më tej me fluturime kthimi për në Zvicër.

Udhëtimi për në vendin e punës dhe komunikacioni publik, udhëtimet zyrtare, personat ndërkufitar

  • A mund shefi im të kërkojë udhëtim zyrtar në zonë rreziku. A mund të kundërshtoi?

    Nëse në Kontratën e juaj të punës qëndron, se je duhet të udhëtoni zyrtarisht dhe nëse punëdhënësi juaj kërkon këtë nga ju, atëherë ju duhet të zbatoni udhëzimet e tij, përderisa autoritetet nuk kanë urdhëruar kufizimet e udhëtimeve. Nëse ekziston një paralajmërim udhëtimi nga Departamenti për Punë të Jashtme (EDA) ju mund të refuzoni udhëtimin zyrtar.  bazuar në paralajmërimin për udhëtimin. Gjithashtu, nëse keni probleme shëndetësore, të cilat mund të përkeqësohen në zonën e rrezikut; punëdhënësi është i obliguar të mbrojë punëmarrësit. (Neni 328 OR/CO)

  • Nuk mund të shkoj në punë me transport publik për shkak të koronës, cili është kërcënimi?

    Nëse nuk mund të punoni sepse transporti publik është i penguar, punëdhënësi nuk ka pse të paguajë pagat për orarin e humbur të punës. Nëse mund ta kryeni punën nga shtëpia (Homeoffice), punëdhënësi është i detyruar të paguajë pagat. Në çdo rast, shefi juaj mund të mos e ndërpresë kontratën e punës për shkak të një pengese në transportin publik.

  • Unë jam një person ndër-kufitar dhe kufijtë janë mbyllur. A kam të drejtë në pagën time?

    Po, ngase fjala është për një vendim të autoriteteve, vlen e drejta e pagës. Kjo bie në rrezikun e punëdhënësit (krahaso Nenin 324 OR/CO). Në fakt punëdhënësi mundet që për ju si ndërkufitar të lajmërojë punë për kohë të shkurtuar.

Shegertët - mes ndërmarrjes aftësuese dhe shkollimit në shtëpi

  • Unë jam në zanat dhe shkolla është anuluar. A duhet unë tani të punoj 100 %?

    Në thelb jo. Procedura për të cilën kanë rënë dakord organizatat e formimit profesional për krizën e koronës përcakton që mësimi duhet të vazhdojë më tej sa më shumë që të jetë e mundur. Në ditën e shkollës, nxënësit-shegertë duhet të punojnë për shkollën në shtëpi ose, nëse është nevoja, në ndërmarrje, shkollat profesionale po përpiqen për forma dixhitale të të mësuarit. Përjashtime të mundshme  mund të lejohen për degët, në të cilat për shkak të krizës ka mungesë akute të personelit  (p.sh. shëndetësia, çështjet sociale, shitja me pakicë), përgjegjës për këtë janë zyrat kantonale të formimit profesional. Pa një lejim të tillë përjashtimi, nxënësve-shegertë nuk u lejohet të punojnë ditëve të shkollës.

     

Asnjë nga përgjigjet nuk adreson pyetjen tuaj?

Nëse nuk keni gjetur përgjigje në pyetjen tuaj, ju lutemi ti drejtoheni sekretariatit të Unia në regjionin tuaj.