Witamy w Unii największym Szwajcarskim Związku Zawodowym

(Informationen über Unia für Polnische Arbeitnehmende)

Unia jest największym szwajcarskim związkiem zawodowym zrzeszającym 200,000 członków i członkiń pracujących w sektorze prywatnym. Dzięki około 400 układom zbiorowym pracy zawartym z różnymi pracodawcami reprezentujemy interesy przeszło 1,500,000 osób zatrudnionych w Szwajcarii.

Od 2012 roku Unia zatrudnia polskiego przedstawiciela związkowego odpowiedzialnego za polskich pracowników i pracowniczki w Szwajcarii. Dane kontaktowe do niego znajdują się po prawej stronie strony. W różnych regionach Unii zatrudniani są także polsko mówiący sekretarze związkowi: w Genewie oraz w Zurychu. W kasie dla bezrobotnych Unii w Genewie pracuje również polsko mówiący pracownik.

Unia reprezentuje interesy pracowników sektora budowlanego, przemysłu oraz usług, w tym szeroko pojętej opieki. W strukturach Unii działają także grupy polskich członków, którzy poprzez regularne spotkania wzajemnie sobie pomagają. W Unii istnieje także grupa opiekunek w Zurychu i Lugano, które w 2014 wygrały pierwszy w historii Szwajcarii strajk zagranicznych opiekunek. Link do strony grupy opiekunek znajduje się tutaj: www.gutepflege.ch/cee
Unia współpracuje z polską ambasadą w Bernie oraz Ogólnopolskim Porozumieniem Związków Zawodowych OPZZ. Dzięki naszej współpracy przygotowaliśmy w 2013 roku publikację „Praca w Szwajcarii, poradnik dla obywateli polskich” i w 2014 w ramach projektu Ministerstwa Spraw Zagranicznych „Związki Zawodowe Wsparciem dla Polaków za granicą” przewodnik „Znam swoje prawa za granicą”. Zorganizowaliśmy także wiele konferencji i spotkań z Polonią i pomogliśmy wielu polskim pracownikom. Przewodniki oraz inne ważne broszury znajdują się do pobrania po prawej stronie strony.

Link do strony ambasady: www.berno.msz.gov.pl
Link do strony OPZZ: www.opzz.org.pl

Najważniejsze informacje o pobycie i prawie pracy w Szwajcarii

1 maja 2011 r. Szwajcaria otworzyła rynek pracy dla obywateli polskich. Do 30 kwietnia 2014 r. obowiązywały ograniczenia w wydawaniu pozwoleń na pobyt dłuższy niż rok (pozwolenie typu B ważne do 5 lat) w postaci tzw. „kontyngentów”. Pozwolenia na pobyt i pracę krótszą niż rok (pozwolenia typu L) nie były limitowane.

Od 1 maja 2014 r. kontyngenty zostały zniesione i od tej pory polscy obywatele i obywatelki, zatrudnieni na okres dłuższy niż rok, otrzymują automatycznie pozwolenie typu B.

W lutym 2014 roku Szwajcarzy w referendum postanowili wprowadzić ograniczenia w napływie obcokrajowców. Ograniczenia te dotyczyć będą również polskich obywateli. Rząd Szwajcarii ma trzy lata na wprowadzenie w życie postanowień referendum. Więcej informacji dotyczących implementacji referendum można znaleźć u polskich przedstawicieli Unii oraz w polskiej ambasadzie.

Pracownicy zatrudnieni w Szwajcarii mają prawo do warunków pracy i płacy typowej dla danej branży i regionu. W Szwajcarii nie ma ogólno-obowiązującej płacy minimalnej. W poszczególnych branżach zawierane są układy zbiorowe gwarantujące płacę minimalną i regulujące warunki pracy. Układ zbiorowy pracy (po niemiecku GAV, francusku CCT, włosku CCL) stanowi swego rodzaju umowę zawieraną przez związki zawodowe z pracodawcami bądź organizacjami pracodawców. Jego postanowienia dotyczą bezpośrednio warunków pracy osób zatrudnionych w Szwajcarii.

Większość branż i około 50 procent pracowników objęta jest regulacjami układów zbiorowych pracy. Ponieważ Szwajcaria nie jest w Unii Europejskiej postanowienie układów zbiorowych pracy dotyczą wszystkich pracowników bez względu na ich kraj pochodzenia. Dotyczą więc także pracowników i pracowniczki zatrudnione przez polskie firmy i oddelegowane do pracy w Szwajcarii. Branże objęte układami zbiorowymi zawartymi przez Unię to m.in. budownictwo, hotelarstwo, gastronomia, opieka.

Większość branż i około 50 procent pracowników objęta jest regulacjami układów zbiorowych pracy. Ponieważ Szwajcaria nie jest w Unii Europejskiej postanowienie układów zbiorowych pracy dotyczą wszystkich pracowników bez względu na ich kraj pochodzenia. Dotyczą więc także pracowników i pracowniczki zatrudnione przez polskie firmy i oddelegowane do pracy w Szwajcarii. Branże objęte układami zbiorowymi zawartymi przez Unię to m.in. budownictwo, hotelarstwo, gastronomia, opieka.

Postanowienia układów zbiorowych pracy są przez związki zawodowe okresowo negocjowane i mogą ulegać zmianom. Dlatego też warto upewnić się czy wysokość wypłacanego wynagrodzenia odpowiada obowiązującemu w danym momencie minimum. Wykaz aktualnych układów zbiorowych zawartych przez Unię dostępny jest na stronie www.gav-service.ch. Wykaz wszystkich układów zbiorowych dostępny jest na stronie Ministerstwa Gospodarki: www.seco.admin.ch.

Dlaczego warto wstąpić do związku?

Osoby, które pracują tam gdzie istnieje związek zawodowy zarabiają więcej. Układy zbiorowe pracy zawierają lepsze postanowienia niż ustawodawstwo pracownicze. W budownictwie dzięki dużemu uzwiązkowieniu, pracownicy mogą przechodzić wcześniej na emeryturę w wieku 60 lat. W przypadku gdy organizacja pracodawców danej branży nie istnieje dopuszcza się możliwość zawierania układów zbiorowych z rządem tzw. normalnych układów zbiorowych NAV po niemiecku i CTT po francusku. Dzięki temu rozwiązaniu i działalności Unii, od roku 2011 osobnym układem zbiorowym uregulowana została praca osób zatrudnionych do wykonywania opieki w domu (więcej o tej branży w broszurze po prawej stronie).

Członkowie Unii otrzymują dofinansowanie do kursów zawodowych i językowych – Unia pokrywa 50 procent kosztów kursów językowych i zawodowych do kwoty 500 CHF do 1000 CHF (w zależności od regionu)  rocznie. Istnieją również kursy całkowicie darmowe dla członków i członkiń, organizowane przez Instytut związkowy Movendo. Link do kursów znajduje się tutaj: www.movendo.ch.

Członkowie otrzymują bezpłatną pomoc prawną włącznie z prowadzeniem sprawy przed sądem. Co do zasady członkowie maja prawo do całkowitej ochrony prawnej tylko w przypadku, jeśli konflikt z pracodawca pojawił się po minimum trzech miesiącach od wstąpienia do związku.  W sprawach  grupowych oraz dumpingu socjalnego tej zasady się nie stosuje.

Członkowie Unii są wreszcie lepiej poinformowani. Prawo pracy zmienia się relatywnie szybko, również jeśli chodzi o coroczne podwyżki, dlatego członkowie związku  znają swoje prawa i obwiązki pracownicze.
Tam gdzie istnieje układ zbiorowy pracy, pracownicy odprowadzają składki na fundusz parytacyjny (komisje dwustronną) czyli na związki zawodowe i organizacje pracodawców. Płacą więc pośrednio na działanie związków nie korzystając z przynależności do nich. Dlatego warto się zapisać do związku i korzystać z usług oferowanych przez Unię. Na odcinku wypłaty można sprawdzić jaka kwota jest odprowadza na ten fundusz. To potrącenie różnie się nazywa np. w niemieckojęzycznej części : GAV, Parifound czy też fundusz edukacyjny i  wynosi około 1 procenta wynagrodzenia. W większości przypadków Unia zwraca swoim członkom, całość sumy potrąconej z wynagrodzenia na ten fundusz.

Najważniejsze informacje o Unii

Unia reprezentuje pracowników w ponad 100 branżach zorganizowanych w czterech sektorach: budownictwie, przemyśle, rzemiośle oraz usługach.

Unia posiada 14 regionów takich jak Aargau, Bern, Biel Seeland/ Solothurn, Freiburg, Genève, Neuenburg, Nordwestschweiz, Ostschweiz Graubünden, itd.

Większość regionów jest podzielona na geograficzne sektory. Regiony i sektory kierowane są z 100 biur sekretariatów Unii. Unia zatrudnia przeszło 900 pracowników i pracowniczek.

Unia posiada największe kasę dla bezrobotnych w Szwajcarii. W sumie 30 procent wszystkich świadczeń dla bezrobotnych w Szwajcarii jest wypłacanych przez kasę dla bezrobotnych Unii.